Archive for જુલાઇ, 2008

नज़्‌र करूंगा हुज़ूर की

જુલાઇ 31, 2008

मन्‌ज़ूर थी यह शक्‌ल तजल्‌ली को नूर की
क़िस्‌मत खुली तिरे क़द-ओ-रुख़ से ज़ुहूर की

આભની દિવ્ય રોશની તારામાં ઢળી જવા ઈચ્છે છે… જાણે કે દિવ્ય રોશનીનુ ભાગ્ય ખુલી ગયુ હોય તારા શરીર અને મુખના રંગને જોઈને

इक ख़ूं-चकां कफ़न में करोड़ों बनाओ हैं
पड़्‌ती है आंख तेरे शहीदों पह हूर की

એક લોહી નીંતરતા કફનમાં કરોડો શણગાર છે, નજર પડી ગઈ તારા પ્રેમી પર હવે હુર ની.

वा`इज़ न तुम पियो न किसी को पिला सको
क्‌या बात है तुम्‌हारी शराब-ए तहूर की

વાઈઝ (પ્રેમમાં ન માનનારા), ન તમે પીય શકો છો ન તો બીજાને પીવા આપી શકો છો, એવી તો શુ વાત છે તમારી સ્વર્ગની શરાબમાં

लड़्‌ता है मुझ से हश्‌र में क़ातिल कि क्‌यूं उठा
गोया अभी सुनी नहीं आवाज़ सूर की

મને માર્યા પછી મારો કાતિલ મારી સાથે જ લડી રહ્યો છે કે હું કેમ જન્મ્યો, જ્યારે કે તેણે (પ્રેમીકાએ) નથી હજી સાંભળ્યો અવાજ સુર (શરણાઈ) નો

आमद बहार की है जो बुल्‌बुल है नग़्‌मह-सन्‌ज
उड़्‌ती-सी इक ख़बर है ज़बानी तयूर की

આ બુલબુલના મધુર ગીત જુઓ, જાણે કે એ ઉડતી ખબર આપી રહ્યા છે વસંતના આગમનની, પણ તેને કૉણ માનશે…?

गो वां नहीं पह वां के निकाले हुए तो हैं
क`बे से उन बुतों को भी निस्‌बत है दूर की

ભલે હમણાં કોઈ નથી પણ ક્યારેક તો હશેજ (અને તેને ત્યાંથી કાઢી મુકવામાં આવ્યા હશે), કે કાબા સાથે તે મુર્તિઓનો સંબંધ છે ખુબ જુના…!

क्‌या फ़र्‌ज़ है कि सब को मिले एक-सा जवाब
आओ न हम भी सैर करें कोह-ए तूर की

આ શુ ધારણા છે કે બધાને મળે એક સરખો જ જવાબ (હજરત મુસાને જેણે ના પાડી, તે કદાચ આપણને હા પાડે અને…) , ચાલો કે આપણે પણ ફેરો કરીએ તુર પર્વતની (પ્રેમીકાના મુખને જોવાની ખ્વાહીશ કદાચ પુરી થાય)

गर्‌मी सही कलाम में लेकिन न इस क़दर
की जिस से बात उस ने शिकायत ज़रूर की

તેના અવાજમાં ગરમી (ગુસ્સો) તો જરુર હતો પણ એટલો બધો પણ નહી, કે કરી જેની સાથે પણ વાત તેણે, ફરીયાદ જરુર કરી

ग़ालिब गर उस सफ़र में मुझे साथ ले चलें
हज का सवाब नज़्‌र करूंगा हुज़ूर की

જો નવાબ મને હજની સફરમાં સાથે લઈ જાય, ગાલિબ, તો, હજના સફરનુ બધુજ પુણ્ય હું હજુરને ભેટ ધરીશ.

ગુજરાતી અનુવાદ રાજીવ ગોહેલ દ્વારા

– ग़ालिब

Advertisements

શોધ્યા કરું હું

જુલાઇ 24, 2008

આપણી એ પ્હેલી મુલાકાતને શોધ્યા કરું હું
તારી આંખોમાં ઉભેલી વાતને શોધ્યા કરું હું

ઊંઘ ઉડી ગઈ અમારી ખ્વાબ જોઉં કઈ રીતે હું?
આવી’તી તું ખ્વાબમાં તે રાતને શોધ્યા કરું હું

તું મને દેખાય, મુજ અસ્તીત્વનીયે આરપારે
તું મહીં ખોવાઈ, મારી જાતને શોધ્યા કરું હું

શ્વાસ રાહતનો કદીયે એક પણ આપ્યો નહીં તેં,
ખુબ ભાગ્યા બાદ તો નિરાંતને શોધ્યા કરું હું

પ્રાણના ઉડ્યા પછી ખાલી થયેલા પિંજરામાં
કોઈ પારેવાં તણાં ફફડાટને શોધ્યા કરું હું

હૃદયને ચીરી તમારી યાદને જે વીંધી નાખે
પાર્થના ભાથા મહીં એ બાણને શોધ્યા કરું હું

છંદ વિધાનઃ ગાલગાગા ગાલગાગા ગાલગાગા ગાલગાગા

– રાજીવ

… સજાવી જાયછે

જુલાઇ 20, 2008

ગડગડાટ આભલે વાદળોની શક્તિથી સરજાય છે
કંદરાના પડઘા મફતમાં હુંકારા ધરી જાય છે

લાવ લાવની લતે સાગર ખારો થઈ પસ્તાય છે
ન્યોછાવરી મેઘો લીલોતરીની પ્રસાદી પીરસી જાય છે

છળકપટી જાદુ જમાનાનો સઘળે વરતાય છે
ઢોળના દાગીના સુર્વણ ભાવે વેચાઈ જાય છે

સાચા ફૂલો થયા જે બીચારા તવાયે શેકાય છે
કાગળના ફૂલો મહેફીલના રંગો માણી જાય છે

દ્વારે ઊભા ભગવાન સામે કમાડ બંધ થાય છે
થાપ દઈ શ્રધ્ધાને પાખંડી ખુદ પૂંજાઈ જાય છે

રંગમાં રંગ ભળે તો વસંત ખીલી જાય છે
માનવમાં માનવતા ખીલે તો પ્રભુતા પ્રગટી જાય છે

આકાશદીપ ગ્રહણ દોષે વિષાદી વરતાય છે
થઈ સપ્તરંગી વિજ ઉત્સવો સજાવી જાય છે

– રમેશ પટેલ (આકાશદીપ)

मुझे इब्‌राम बहुत है

જુલાઇ 17, 2008

ग़म खाने में बोदा दिल-ए ना-काम बहुत है
यह रन्‌ज कि कम है मै-ए गुल्‌फ़ाम बहुत है

દુઃખને સહન કરવામાં મારુ દિલ નબળુ બહુ છે, એ વાતનુ દુઃખ છે કે લાલ રંગનો શરાબ પણ ઓછો છે – બહુ છે.

कह्‌ते हुए साक़ी से हया आती है वर्‌नह
है यूं कि मुझे दुर्‌द-ए तह-ए जाम बहुत है

કહેવામાં શરાબ પીવડાવનારને મને શરમ આવે છે બહુ નહી તો, મારા જામમાં સાકીએ આપી શરાબ બહુ ઓછી છે.

ने तीर कमां में है न सैयाद कमीं में
गोशे में क़फ़स के मुझे आराम बहुत है

ન તો તીર કમાન પર છે કે ન શિકારી છે, આ પિંજરાના ખુણામાં મને આરામ બહુ છે.

ज़म्‌ज़म ही पह छोड़ो मुझे क्‌या तौफ़-ए हरम से
आलूदह ब मै जामह-ए अह्‌राम बहुत है

મને ઝમઝમની વાવ (કુવા) પાસે છોડી મુકો કે હું મારા પહેરણ પરથી શરાબના ડાઘા ઘોઈ શકુ, શરાબના ડાઘા વાળા પહેરણ સાથે હું કાબામાં કઈ રીતે જઈશ?

है क़ह्‌र गर अब भी न बने बात कि उन को
इन्‌कार नहीं और मुझे इब्‌राम बहुत है

છે હજી ખુબ જ મુશ્કેલ કે વાત કદાચ આગળ ના વધે કે એમની, ના નથી અને છતાં મને અજંપો બહુ જ છે

ख़ूं हो के जिगर आंख से टप्‌का नहीं अय मर्‌ग
रह्‌ने दे मुझे यां कि अभी काम बहुत है

હૃદય હજી લોહી બની આંખથી ટપક્યુ નથી પણ, રહેવા દે મને અહી કે મારે કામ (અરમાન/ઈચ્છા) બહુ જ છે

होगा कोई ऐसा भी कि ग़ालिब को न जाने
शा`इर तो वह अच्‌छा है पह बद्‌नाम बहुत है

હશે એવુ પણ કોઈ કે જે ગાલિબને ન જાણે, શાયર તો તે બહુ સારો છે પણ તે બદનામ પણ બહુ છે.

ગુજરાતી અનુવાદ રાજીવ ગોહેલ દ્વારા

– ग़ालिब

હું બદલાતો રહું

જુલાઇ 10, 2008

આકાશમાં દૃષ્ટિ કરું, આંખો વિશે તુજને ભરું
તારા સુહાગી ભાલમાં, મેઘધનુનો ટિકો કરું

ઉપવન વિશે વિચર્યા કરું, શ્વાસે સુગંધ ભર્યા કરું
હજી તો તને અડક્યો નથી, પહેલાથી જ મહેક્યા કરું

સાગર બધા તરતો રહું, મોતી બધા વિણતો રહું
ધરતી ઉપર ભમતો રહું, તુજને સદા ગમતો રહું

માનવ થવા તું જાણ જીવ, છે હોમવાની જાતને
જીવનનું સમજી રાઝ, હું દિપક બની જલતો રહું

જો તું મને ના ઓળખે, હું માની લઉં એ વાતને
ક્હેછે બધા જોઈ મને, હું સાવ બદલાતો રહું

છંદ વિધાન = દાદાલદા દાદાલદા દાદાલદા દાદાલદા

– રાજીવ

जी ढूंड्‌ता है फिर वुही

જુલાઇ 2, 2008

ફિલ્મ મૌસમનુ પેલુ ખુબ જ પ્રખ્યાત ગીત કે જે ભુપિન્દર સીંઘના અવાજમાં છે તે… સાંભળવા માટે ક્લીક કરો

દીલ ઢૂંઢતા હૈ ફિર વહી ફુરસત કે રાત દિન…
બૈઠે રહે તસ્સવ્વુર-એ-જાના કિયે હુવે

मुद्‌दत हुई है यार को मिह्‌मां किये हुए
जोश-ए क़दह से बज़्‌म चिराग़ां किये हुए

ઘણો સમય થયો કે મે મારા એ યારને મહેમાન બનાવ્યો નથી, અને ઘણા સમયથી શરાબના કાચના પ્યાલાને રોશન ચિરાગ બનાવ્યા નથી

कर्‌ता हूं जम`अ फिर जिगर-ए लख़्‌त-लख़्‌त को
`अर्‌सह हुआ है द`वत-ए मिज़ह्‌गां किये हुए

હું ફરીથી ભેગા કરી લઊ હૃદયના દરેક ટુકડાને કે, ઘણો સમય થયો કે આંખોને દરિયો બનાવ્યો નથી.

फिर वज़`-ए इह्‌तियात से रुक्‌ने लगा है दम
बर्‌सों हुए हैं चाक-ए गरेबां किये हुए

આ આટલી સાવચેતી પછી પણ શ્વાસ ઘુંટાવા લાગ્યો છે કે, વરસો વિતી ગયા કે મે મારા કોલરને ફાડ્યો નથી

फिर गर्‌म-ए नालहहा-ए शरर-बार है नफ़स
मुद्‌दत हुई है सैर-ए चिराग़ां किये हुए

ફરીથી સ્વ-ઈચ્છા, કે શ્વાસમાં કોઈ દુઃખનો ભાર નથી, વરસો વિતી ગયા કે હું ક્યાંય ભટક્યો નથી.

फिर पुर्‌सिश-ए जराहत-ए दिल को चला है `इश्‌क़
सामान-ए सद-हज़ार नमक्‌दां किये हुए

ફરીથી આવેગો આગળ આવી પહોચ્યા છે હૃદયનો હાલ પુછવા, હજારો મીઠાં (નમક)ના ઔજાર લઈને…!

फिर भर रहा हूं ख़ामह-ए मिज़ह्‌गां ब ख़ून-ए दिल
साज़-ए चमन-तराज़ी-ए दामां किये हुए

ફરીથી હું ભરી રહ્યો છું આંખોની કલમને હૃદયના લોહી વડે, કે હું એના પહેરણની કિનારીઓ પર ગુલાબના રંગની ભાત પાડી શકું

बा-हम-दिगर हुए हैं दिल-ओ-दीदह फिर रक़ीब
नज़्‌ज़ारह-ए जमाल का सामां किये हुए

ફરીથી હૃદય અને આંખો એકમેકના શત્રુ બની ગયા છે કે, હૃદય એક ચહેરાની કલ્પના કરે છે જ્યારે આંખો એક ચહેરાને જુવે છે

दिल फिर तवाफ़-ए कू-ए मलामत को जाए है
पिन्‌दार का सनम-कदह वीरां किये हुए

ફરીથી હૃદય એ ગુમનામ આરોપની ગલીના ચક્કર ફરવા લાગ્યુ છે કે, તેણે આદર્શ, સ્વ-અભિમાન અને આત્મવિશ્વાસની મુર્તિને તોડી છે.

फिर शौक़ कर रहा है ख़रीदार की तलब
`अर्‌ज़-ए मत`-ए `अक़्‌ल-ओ-दिल-ओ-जां किये हुए

ફરીથી આવેગો કરી રહ્યા છે કોઈ ખરીદારની શોઘ, દિલ દિમાગ અને બધુ જ ખરીદવા માટૅ

दौड़े है फिर हर एक गुल-ओ-लालह पर ख़याल
सद गुल्‌सितां निगाह का सामां किये हुए

દોડે છે ફરીથી દરેક ફુલ પર વિચાર (કોઈ એક ખુબસુરત તરફ્) કે, એક જ નજરમાં કઈ કેટલાય બાગ-બગીચાઓ ફરી વળ્યા

फिर चाह्‌ता हूं नामह-ए दिल्‌दार खोल्‌ना
जां नज़्‌र-ए दिल-फ़रेबी-ए `उन्‌वां किये हुए

ફરીથી હું ઉઘાડવા માંગુ છુ મારા દિલદારનો પત્ર કે, હું એના લખાણ પર મારી જાતને નિછાવર કરવા માંગુ છું

मांगे है फिर किसी को लब-ए बाम पर हवस
ज़ुल्‌फ़-ए सियाह रुख़ पह परेशां किये हुए

ફરીથી ઈચ્છા માંગે છે કોઈને છતની કિનાર પર એના રેશમી કાળા વાળને ચાંદ સમા ચહેરા પર વિખરાયેલા રાખીને

चाहे है फिर किसी को मुक़ाबिल में आर्‌ज़ू
सुर्‌मे से तेज़ दश्‌नह-ए मिज़ह्‌गां किये हुए

કોઈને ફરીથી બાંહોમાં જોવા ઈચ્છે છે હૃદય, સુરમાથી રંગેલી એની કટાર જેવી પાંપણો સાથે

इक नौ-बहार-ए नाज़ को ताके है फिर निगाह
चह्‌रह फ़ुरोग़-ए मै से गुलिस्‌तां किये हुए

ફરીથી નજરો શોધી રહી છે કોઈ પ્રસંશકને, શરાબ જેવા નશીલા ચહેરા સાથે, ફુલોના બાગની જેમ

फिर जी में है कि दर पह किसी के पड़े रहें
सर ज़ेर-बार-ए मिन्‌नत-ए दर्‌बां किये हुए

ફરીથી મન થયા કરે છે કે અમે પડ્યા રહીયે કોઈના દરવાજે, કે એના કેટલાય ઉપકારોનો ભાર ઉચકીને

जी ढूंड्‌ता है फिर वुही फ़ुर्‌सत कि रात दिन
बैठे रहें तसव्‌वुर-ए जानां किये हुए

દિલ ગોતી રહ્યુ છે ફરીથી તે ફુરસતના દિવસ અને રાત, બેઠા રહીયે કોઈના ચહેરાની કલ્પના કરીને

ग़ालिब हमें न छेड़ कि फिर जोश-ए अश्‌क से
बैठे हैं हम तहीयह-ए तूफ़ां किये हुए

ગાલિબ, અમને ન સતાવ હવે તારા આંસુઓના જોર થ કે અમે બેઠાં છીયે કઈ કેટલાય તોફાનોને આંખોમાં સમેટીને

ગુજરાતી અનુવાદ રાજીવ ગોહેલ દ્વારા

– ग़ालिब