Archive for જૂન, 2007

`इश्‌क़ ने ग़ालिब निकम्‌मा कर दिया

જૂન 30, 2007

loveletter21.jpg

ग़ैर लें मह्‌फ़िल में बोसे जाम के
हम रहें यूं तिश्‌नह-लब पैग़ाम के

જેવી રીતે અજાણ્યાની મહેફીલમાં કોઈ પીવે છે શરાબ, એ રીતે અમે રહ્યા તરસતા સંદેશા માટે તારા હોંઠના
(बोसे = ચુંબન, तिश्‌नह = તરસ્યા)

ख़स्‌तगी का तुम से क्‌या शिक्‌वह कि यह
हथ्‌कंडे हैं चर्‌ख़-ए नीली-फ़ाम के

માંદગીની તારાથી શૂ ફરીયાદ કરવી ? કે આ બધા બહાના છે આકાશ જેવા વાદળી રંગના ચહેરાના
(ख़स्‌तगी = ઈજા/માંદગી, शिक्‌वह = ફરીયાદ, हथ्‌कंडे = ઉપાય/રીત, चर्‌ख़ = આકાશ, नीली-फ़ाम = વાદળી રંગ/ચહેરો)

ख़त लिखेंगे गर्‌चिह मत्‌लब कुछ न हो
हम तो `आशिक़ हैं तुम्‌हारे नाम के

તને પત્ર અમે લખીશુ ભલે કોઈ મતલબ ના હોય, કેમકે અમે તો પ્રેમી છીએ ફક્ત તારા નામના

रात पी ज़म्‌ज़म पह मै और सुब्‌ह-दम
धोए धब्‌बे जामह-ए अह्‌राम के

રાતે પીધી શરાબ ઝમઝમના પાણી સાથે, અને વહેલી સવારે ધોયા શરાબના ડાઘા હજના પહેરણ પરના
(ज़म्‌ज़म = કાબાનો એક કુવો કે જેનુ પાણી પવિત્ર માનવામાં આવે છે, मै = શરાબ, सुब्‌ह-दम = વહેલી પરોઢની ઝાંકળ, अह्‌राम = હજ માટેનું પહેરણ)

दिल को आंखों ने फंसाया क्‌या मगर
यह भी हल्‌क़े हैं तुम्‌हारे दाम के

હૃદયને ફસાવ્યુ છે મારી આંખોએ અને આમ જોઈએ તો એ બધા વર્તુળો છે તમારી ગૂંથેલી જાળના
(हल्‌क़े = વર્તુળ/ગોળાકાર, दाम = જાળી/જાળ)

शाह के है ग़ुस्‌ल-ए सह्‌हत की ख़बर
देखिये कब दिन फिरें हम्‌माम के

બાદશાહના સ્નાન મા છે તેમની તબિયતની ખબર, જોઈએ ક્યારે બદલે છે દિવસો હમામ(ગરમ પાણીનુ સ્નાન કે જેમા કોઈ માલીશ પણ કરે)ના
(ग़ुस्‌ल = સ્નાન, सह्‌हत = તબિયત/સ્વાસ્થય, हम्‌माम = ગરમ પાણીનુ સ્નાન કે જેમા કોઈ માલીશ પણ કરે)

`इश्‌क़ ने ग़ालिब निकम्‌मा कर दिया
वर्‌नह हम भी आद्‌मी थे काम के

પ્રેમે ‘ગાલિબ’ નકામા કરી દીધા અમને, નહિતર અમે પણ માણસ હતા કામના

ગુજરાતી અનુવાદ રાજીવ ગોહેલ દ્વારા

– ग़ालिब

નથી ખબર

જૂન 28, 2007

dew2.jpg

નથી ખબર…
કઇ પણ…
કેમ આવુ થાય છે…?
મન…
હજી પણ…
તારા તરફ ખેચાય છે!

તારી સાથે
વિતાવેલી ક્ષણો,
તારી સાથે
જોયેલા સ્વપ્નો,

મારી
દરેક ક્ષણમાં
ગુંથાઈ જાય છે!

તને ભુલવા
કરેલી તમામ કોશીશો,

મને
મૃત્યુની નજીક
લઈ જાય છે

મારુ મન
હજુ તને ઝંખે છે,
મારો પ્રેમ
તને બોલાવે છે

અને…
તું…
દરેક ક્ષણે,
માઈલોના માઈલો,
મારાથી,
મારા અસ્તિત્વથી,
મારી આંખોથી,
દુર થતી જાય છે !!?

-રાજીવ

પડછાયો

જૂન 26, 2007

sadow.jpg 

ડગલે પગલે ભવમાં હું જેનાથી ભરમાયો હતો,
કોને જઇ કહેવું કે એ મારો જ પડછાયો હતો ?

ભેદ અનહદનો મને ત્યારે જ સમજાયો હતો,
જે દિવસે હું કોઇની નજરોથી ઘેરાયો હતો.

નામ પર મારા કોઇ શરમાય એ એની કસૂર ?
હું વિના વાંકે જીવન આખું વગોવાયો હતો.

ખુદ ઉષા-સંધ્યા ન એનો દઇ શકી કોઇ જવાબ,
લોહીથી સૂરજનો પાલવ કેમ ખરડાયો હતો ?

તારી આંખોના ઇશારે મારી એકલતા ટળી,
ભરસભામાં હું નહિતર ખૂબ મૂંઝાયો હતો.

માફ કરજે થઇ શક્યું ના આપણું જગમાં મિલન,
ભીડ કૈં એવી હતી કે હું જ રઘવાયો હતો.

આ ગઝલ કેરી ઇમારત છે અડીખમ આજ પણ,
એના પાયે ‘શૂન્ય’ કેરો પ્રાણ પૂરાયો હતો.

– શુન્ય પાલનપુરી

મુકામ કટરા

જૂન 24, 2007

vaishno-devi.jpg

તારિખઃ ૧૩મી જુલાઈ ૨૦૦૫

ગુડ મોર્નિંગ, કેવુ ચાલે છે જિવન? ગઈકાલે રાત્રે જમતા વખતે તને અત્યંત યાદ કરી, રેલવેનુ ફુડ પેકેટ આવ્યુ હતુ, ખાવા માટે… રોટલી તો જેલના કેદીઓને આપે તેનાથી પણ ખરાબ અને એકદમ કાચી હતી અને ખુબ જાડી પણ હતી અને કડક… ખુબ કડક… ૪ રોટલી આવી હતી પેકેટમાં જેમાંથી મે ખુબ પ્રયત્નો કર્યા બાદ અડધી રોટ્લી ખાધી અને બાકીની સાડા ત્રણ રોટલી બારીમાંથી બહાર પધરાવી દીધી.

ખુબ થાકી ગયા હતા અમે બધા અને તેથી જ ૯.૩૦ વાગ્યે તો સુવા જતા રહ્યા.. જવાનુ તો કશે દુર નહતુ, સ્લીપર પાડીને સુઈ ગયા. રાજસ્થાનમાંથી પસાર થઈ રહ્યા હતા… અને… લગભગ રાતના ૧૨.૩૦ કે ૧.૦૦ વાગ્યાની આસપાસ રાજ્સ્થાનના રણની પાસેથી કે રણમાંથી ટ્રેન પસાર થઈ અને આખિ ટ્રેનમાં રેતી જ રેતી ભરાઈ ગઈ, ચારેબાજુ રેતીના ધુમાડા ઉડ્યા કરતા હતા, કોઈ દેખાતુ ન હતુ, આંખો રેતીથી ભરાઈ ગઈ હતી… મોં પર રુમાલ બાંધીને બેસી રહ્યા… એકાદ કલાક અને પછી થોડી રાહત થઈ, ફરી ત્રણેક વાગ્યા જેવી સુવાની કોશીશ કરી… સવારે ૭ વાગ્યા જેવી આંખ ઉધડી ગઈ… ફ્રેશ થયા અને કોફી પીધી અને નાસ્તો કર્યો અને ૮.૩૦ વાગ્યા જેવા ‘કાળી તીરી’ રમાવા બેઠા.

ટ્રેને થોડી વારમાં પંજાબમાં એન્ટ્રી લીધી અને સૌ પ્રથમ ભટીંડ્ડા આવ્યુ…આ ને થોડી વારમાં ફીરોઝપુર આવ્યુ… બગભગ ૧૧.૦૦ વાગ્યા છે…! હવે બધાને તીન પત્તી રમવાની ઇચ્છા થઈ છે અને તે પણ પૈસાથી, તેથી મે રમવાની ના પાડી અને ફરીથી લખવાનુ ચાલુ કર્યુ…!

રાજસ્થાન જેટલુ ભુખ્ખડ હતુ, તેટલુ જ પંજાબ હરીયાળુ છે, ટ્રેનની બારીમાંથી બંને બાજુએ દુર દુર સુધી લીલોતરીજ દેખાય છે. જો કે ગરમી તો અહી પણ છે જ. બારીમાંથી જોઈએ તો યશ ચોપડાનુ કોઈ મુવી જોતા હોઈએ તેવુ લાગે છે

દેખા એક ખ્વાબ તો યે સીલસીલે હુવે… અથવા તો
તુજે દેખા તો યે જાના સનમ…

અહી ઘણુ સારુ ગ્રૃપ બની ગયુ છે… અમે ત્રણ (હૂ, વિશ્વાસ અને ચંદુ) અને બીજા બે લોકો ભાવનગરથી આવ્યા છે અને એક માસા-માસી અને બા છે… બધા સ્વભાવે સારા લાગે છે અને ટાઈમ પાસ થતો રહે છે

બધુ બરાબર છે પણ તું ક્યાં છે?

સઘળી વસ્તુ ત્યાંની ત્યાં છે… કિંતુ મારી ‘ભાવી’ ક્યાં છે?

(બપોરના ૧૨.૦૦ કલાકે, બુધવાર)

અરે દોસ્ત, મને તો હતુ કે ૪-૫ વાગ્યા જેવા જમ્મુ પહોંચી જઈશુ, પણ ટ્રેન તો બાબાગાડી જેવી ચાલતી હતી અને અમને જમ્મુ પહોંચાડતા રાતના ૮.૧૫ વાગ્યા. ત્યઆંથી એક મેટાડોર ભાડે કરી થોડૅ દુર સુધી ગયા અને ત્યાંથી મીનીબસ ભાડે કરી કટરા જવા નીકળ્યા. ૪૭ કીલોમીટર દુર છે જ્મ્મુ થી કટરા. એકદમ આબુ જતા હોઈએ તેવો રોડ હતો… પહાડના ઢોળાવ પર… પણ અંધારુ ખુબ હતુ અને લાઈટની વ્યવસ્થા હતી નહી તેથી બહાર કશુ વ્યવસ્થીત જોઈ શકાતુ નહતુ. કટરાની બોર્ડર પર ચેકીંગ કરાવ્યા બાદ આગળ વધ્યા અને અમારી હોટેલ પર ૧૦.૩૦ વાગ્યે પહોંચ્યા… પહોંચી તરત જ તને ફોન કરવા આવ્યો… તારી સાથે વાત કરી… સારુ લાગ્યુ…!

પછી રુમ પર આવ્યો, નહાયો અને જમવા માટે તૈયાર થઈ ગયો…! રાતના ૧૨.૪૫ વાગ્યે જમવાનો મેળ પડ્યો અને અમે જમ્યા, જમવાનુ સારુ હતુ તેથી મજા આવી.

બધાની ઈચ્છા હતી કે રાત્રે જ વૈષ્ણોદેવી તરફ ચાલવાનુ શરુ કરી દઈયે પણ દર્શન માટેના પાસ આવ્યા નહતા અને તેથી સવારે ૬.૦૦ વાગ્યે જવાનુ નક્કી કર્યુ, ત્યાં સુધીમાં ટુર મેનેજર પાસની વ્યવસ્થા કરી દેશે તેવુ તેણે કહ્યુ હતુ.

અત્યારે રાત્રીના ૧.૩૦ વાગ્યો છે અને મને ખુબ ઉંઘ આવે છે… થોડી વારમાં સુઈ જઈશ. આમ પણ સવારે વહેલુ ઉઠવાનુ છે. તો ચલ સુઈ જઊ… ગુડ નાઈટ…!

(રાતના ૧.૩૫ કલાક, ગુરુવાર)

વધુ આવતા રવિવારે…!

आह जो क़त्‌रह न निक्‌ला

જૂન 23, 2007

tsunami.jpg

शौक़ हर रन्‌ग रक़ीब-ए सर-ओ-सामां निक्‌ला
क़ैस तस्‌वीर के पर्‌दे में भी `उर्‌यां निक्‌ला

આવેશ દરેક રંગમાં દુશ્મનની માલીકીનો સામાન નિકળ્યો, કૈસ, ચિત્રના પડદા પાછળથી પણ, નિર્વસ્ત્ર નિકળ્યો

ज़ख़्‌म ने दाद न दी तन्‌गी-ए दिल की या रब
तीर भी सीनह-ए बिस्‌मिल से पर-अफ़्‌शां निक्‌ला

ઘાવે ના ન્યાય કર્યો દિલની નાજુકતા પર, હે પ્રભુ, તીર પણ છાતી સોંસરવુ પાંખો ફેલાવતુ નિકળ્યુ

बू-ए गुल नालह-ए दिल दूद-ए चिराग़-ए मह्‌फ़िल
जो तिरी बज़्‌म से निक्‌ला सो परेशां निक्‌ला

ગુલાબની સુગંધ, હૃદયના નિસાસા, મહેકીલના દિવાનો ધુમાડો, જે તારી મહેકીલથી નીકળ્યા તે બધા હેરાન-પરેશાન નિકળ્યા

दिल-ए हस्‌रत-ज़दह था माइदह-ए लज़्‌ज़त-ए दर्‌द
काम यारों का ब क़द्‌र-ए लब-ओ-दन्‌दां निक्‌ला

હૃદયની વિશાળતા હતી મહેકીલનુ સ્થાન દર્દ માટે, મિત્રોનુ કામ પુરુ કરનાર તેમના હોંઠ અને દાંત નિકળ્યા

थी नौ-आमोज़-ए फ़ना हिम्‌मत-ए दुश्‌वार-पसन्‌द
सख़्‌त मुश्‌किल है कि यह काम भी आसां निक्‌ला

અડચણો સહન કરવા ટેવાયેલુ મારુ ધૈર્ય, ખુબજ નવુ હતુ આ ભુલાયેલા જગતમાં, આ ખરેખર અઘરુ કામ પણ એકદમ આસાન નિકળ્યુ

दिल में फिर गिर्‌ये ने इक शोर उठाया ग़ालिब
आह जो क़त्‌रह न निक्‌ला था सो तूफ़ां निक्‌ला

હૃદયમા ફરીથી ઝંઝાવાત ઉપડ્યો છે ગાલિબ, અરેરે, જે એક ટીપુ ગણ્યુ હતુ તે આજે ચક્રાવાત નિકળ્યો

ગુજરાતી અનુવાદ રાજીવ ગોહેલ દ્વારા

– ग़ालिब

એજ છે કારણ

જૂન 21, 2007

waiting_outside.jpg

આંખનો દરિયો, આંસુના મોતી
આપની યાદો, લાવી આ ગોતી

તમે ન આવ્યા, ખુશી ના લાવ્યા
ધડકનો બધી, ધીરજ ખોતી

પુછે છે બધા, શ્વાસ મને મારા
આંખો ક્યારની, રાહ કોની જોતી

યાદોના રણ, રણનુ તારણ
એજ છે કારણ, કે પાંપણો રોતી

‘રાજીવ’ કેવી, વીતી જીંદગી ?
અમે તો માંગી, આવી નહોતી

– રાજીવ

આછાં આછાં રે તળાવ

જૂન 19, 2007

pond.jpg

આછાં આછાં રે તળાવ
એની ઘાટી રે કાંઈ પાળ;
પાળે ઊગી ચણોઠડી એના વેલાને નહીં વાડ…

હું પેડુએ પાતળી મારો પરણ્યો ઊભો વાંસ,
ભટકાણો ભરનીંદરમાં મધરાતે વાગી ફાંસ;
વાટું અરડુસી બે વાર,
ચાટું ઓસડ બીજાં બાર,
બાઈજીનો બેટો (ઘણી ખમા!) મુને થઈ બેઠો વળગાડ…

મીંઢળબંધા બાવડે મારે ના’વું માથાબોળ,
કમખો ટાંગું રવેશમાં કે ખળભળતો વંટોળ
પોચાં પારેવડાં કાંઇ રાંક
હાંફે અધમણ ને નવટાંક
ગુલાબગોટો ઝુલો રે મારે ફળિયે બાવળઝાડ…

ચોમાસાનું વેલડું કાંઇ ઊપડ્યું બારોબાર,
ટીંપું વાદળ તુટી પડે અણધાર્યું અનરાધાર
વેરું મોતી સવ્વા લાખ,
ખેરું ખરબચડો કાંઇ થાક,
ટચાકટીલડી ટાંકી રે મેં તો મખમલિયે ઓછાડ…

– વિનોદ જોશી