कब वह सुनता है कहानी मेरी

कब वह सुनता है कहानी मेरी
और फिर वह भी ज़बानी मेरी

ક્યારે એ સાંભળે છે કહાની મારી
અને એ પણ પછી હો જબાની મારી

कया बयां कर के मिरा रोएंगे यार
मगर आशुफ़तह-बयानी मेरी

શું કરી યાદ રડશે મિત્રો મારા
ફક્ત છે સૌથી અલગ અંદાઝે બયાની મારી

हूं ज़ ख़वुद-रफ़तह-ए बैदा-ए ख़याल
भूल जाना है निशानी मेरी

મિત્રોની યાદોમાં તો હું હતો જ નહી ક્યારેય
ભુલે જો મને તો તે હશે નિશાની મારી

मुतक़ाबिल है मुक़ाबिल मेरा
रुक गया देख रवानी मेरी

મારા હરીફ નકરી શક્યા બરાબરી મારી
થંભી ગયા જોઈ કલમની રવાની (ચાલ) મારી

क़दर-ए सनग-ए सर-ए रह रखता हूं
सख़त अरज़ां है गिरानी मेरी

મારી મિલ્કતમાં નથી એક પથ્થર પણ,
મારુ વજન પણ છે જાણે ગીરાની (ગરીબાઈ) મારી

गिरद-बाद-ए रह-ए बेताबी हूं
सरसर-ए शौक़ है बानी मेरी

હું ચક્રવાત છુ જાણે કે બેતાબીનુ
લાગણીઓનો પવન છે બાની (અવાજ) મારી

दहन उस का जो न म`लूम हुआ
खुल गई हेच-मदानी मेरी

હું તેના ચહેરાને ન ઓળખી શક્યો,
જાહેર થઈ ગઈ આ (હેચ-મદાની)અજ્ઞાનતા મારી

कर दिया ज़ु`फ़ ने `आजिज़ ग़ालिब
ननग-ए पीरी है जवानी मेरी

નબળાઈઓએ મને બનાવ્યો પાંગળો ગાલિબ,
બુઢાપાનુ અપમાન છે જવાની મારી

ગુજરાતી અનુવાદ રાજીવ ગોહેલ દ્વારા

- ग़ालिब

कुछ उधर का भी इशारा चाहिये

चाहिये अचछों को जितना चाहिये
यह अगर चाहें तो फिर कया चाहिये

ચાહો સારા છે જે તેમને વધુને વધુ, આવુ જ જો ચાહો તો બીજુ શુ ચાહવુ

सुहबत-ए रिनदां से वाजिब है हज़र
जा-ए मै अपने को खेंचा चाहिये

લંપટ સાથેના વ્યવહારમાં બુધ્ધીમાની અને ચાલાકી આવશ્યક છે, શરાબને પોતાનાથી દુર કરવાને બદલે આપણે પોતે શરાબથી દુર થવુ જોઈએ.

चाहने को तेरे कया समझा था दिल
बारे अब उस से भी समझा चाहिये

તને ચાહવાનો શું અર્થ સમજ્યુ હતુ આ દિલ, તેના વિશે તેની પાસેથી જ સમજવુ જોઈએ.

चाक मत कर जेब बे-अययाम-ए गुल
कुछ उधर का भी इशारा चाहिये

ન ફાડો કોલરને, ગુલાબથી અલગના દિવસોમાં, થોદો તે તરફથી પણ ઈશારો જોઈએ.

दोसती का परदह है बेगानगी
मुंह छुपाना हम से छोड़ा चाहिये

મિત્રતાનો પડદો છે એકમેકથી અલગતા, મોઢું સંતાડવાનુ અમારાથી છોડાવુ જોઈએ.

दुशमनी ने मेरी खोया ग़ैर को
किस क़दर दुशमन है देखा चाहिये

મારી દુશ્મની એ ખોયા અપરીચીતોને, કઈ રીતે તે દુશ્મન છે તે જોવુ જોઈએ

अपनी रुसवाई में कया चलती है स`ई
यार ही हनगामह-आरा चाहिये

પોતાના અપમાનમાંજ જો મળે અમને કોઈ સફળતા, કોઈ એક હંગામા પ્રિય મિત્રની જરુર છે.

मुनहसिर मरने पह हो जिस की उमीद
ना-उमीदी उस की देखा चाहिये

જેની બધી ઉમ્મીદો મરવા પર જ હોય, તેની ના-ઉમ્મીદગી પણ જોવી જોઈએ.

चाहते हैं ख़ूब-रूयों को असद
आप की सूरत तो देखा चाहिये

તમે ઈચ્છો છો જોવા કોઈ ખુબસુરત ચહેરો જોવા અસદ (ગાલિબ), તમારા ચહેરાને જોવો જોઈએ.

ग़ाफ़िल उन मह-तल`अतों के वासते
चाहने-वाला भी अचछा चाहिये

અસાવધ તે ચંદ્ર જેવા ચહેરાઓ વાળાઓથી, ચાહવાવાળા પણ સારા જોઈએ.

ગુજરાતી અનુવાદ રાજીવ ગોહેલ દ્વારા

- ग़ालिब

भागे है बयाबां मुझ से

हर क़दम दूरी-ए मनज़िल है नुमायां मुझ से
मेरी रफ़तार से भागे है बयाबां मुझ से

જેટલા ડગલા ભરું છું તેટલીજ મંઝિલ મારાથી દુર થતી જાય છે, મને લાગે છે કે મારી ચાલની સાથે સાથે રણ પણ એટલુ વિસ્તરતુ જાય છે

वहशत-ए आतिश-ए दिल से शब-ए तनहाई में
सूरत-ए दूद रहा सायह गुरेज़ां मुझ से

દિલના પાગલપનની આગમાં, એકલતાની રાતમાં, ધુમાડો જાણે કે મારામાંથી નીકળી મને જ ઢાંકી રહ્યો છે

असर-ए आबलह से जादह-ए सहरा-ए जुनूं
सूरत-ए रिशतह-ए गौहर है चिराग़ां मुझ से

મારા પગના છાલાઓમાંથી પડેલા લોહીથી પાગલપનના રણનો માર્ગ જળહળી ઉઠ્યો છે જેમકે મારા પસાર થયેલા માર્ગ પર જાણે મોતીઓની માળાઓ પડી હોય

निगह-ए गरम से इक आग टपकती है असद
है चिराग़ां ख़स-ओ-ख़ाशाक-ए गुलिसतां मुझ से

મારા ગરમ નયનમાંથી એક આગ ઝરે છે અસદ (ગાલિબ), અને તેનાથી આ બાગ આખો રોશન થઈ રહ્યો છે

ગુજરાતી અનુવાદ રાજીવ ગોહેલ દ્વારા

- ग़ालिब

चाक की ख़्‌वाहिश

चाक की ख़्‌वाहिश अगर वह्‌शत ब `उर्‌यानी करे
सुब्‌ह के मानिन्‌द ज़ख़्‌म-ए दिल गरेबानी करे

દિવાનગીની શરુઆતમાં માણસ પોતાના કપડાં ફાડે છે અને પછી તન પર કપડાં ન હોય તેવી સ્થીતીમાં તેનુ પાગલપન જાહેર થાય છે અને તે માણસ પછી તેના હૃદયના ઘાવને છાતી ચીરી દુનિયાને બતાવે છે.

जल्‌वे का तेरे वह `आलम है कि गर कीजे ख़याल
दीदह-ए दिल को ज़ियारत-गाह-ए हैरानी करे

તારા સૌંદર્યનો માહોલ એવો છે કે જો થોડો વિચાર કરીયે, કે તરત જ હૃદયની આંખોમાં આશ્વર્ય આવી જાય છે.

है शिकस्‌तन से भी दिल नौमीद या रब कब तलक
आब्‌गीनह कोह पर `अर्‌ज़-ए गिरां-जानी करे

મારુ હૃદય છે કાચ સમાન અને પ્રિયતમ છે પથ્થર-દિલ, ક્યામ સુધી કોઈ કાચ એક પર્વતની સરસાઈ કરે.

ख़त्‌त-ए `अरिज़ से लिखा है ज़ुल्‌फ़ को उल्‌फ़त ने `अह्‌द
यक-क़लम मन्‌ज़ूर है जो कुछ परेशानी करे

તેના ગાલ પર લખ્યુ છે લટોની કલમ વડે જે, તે મને કોઈ પણ જાતના વિરોધ વગર સ્વીકાર્ય છે

ગુજરાતી અનુવાદ રાજીવ ગોહેલ દ્વારા

- ग़ालिब

… नहीं कर्‌ते

हम रश्‌क को अप्‌ने भी गवारा नहीं कर्‌ते
मर्‌ते हैं वले उन की तमन्‌ना नहीं कर्‌ते

અમે અમારા પોતાની જલન પણ સ્વીકારતા નથી, અમે મરી જશુ પણ તેની તમન્ના કરતા નથી.

दर पर्‌दह उन्‌हें ग़ैर से है रब्‌त-ए निहानी
ज़ाहिर का यह पर्‌दह है कि पर्‌दा नहीं कर्‌ते

પરદાની પાછળ તે બીજા સાથે સંબંધ રાખે છે, જાહેરનો આ પરદો છે કે પરદો નથી કરતા.

यह बा`इस-ए नौमीदी-ए अर्‌बाब-ए हवस है
ग़ालिब को बुरा कह्‌ते हो अच्‌छा नहीं कर्‌ते

તમે જે કરો છો તે દિવાનાઓ માટે સારુ નથી, ગાલિબ (કે જે તમારો પ્રેમી છે) તેને ખરાબ કહો છો તે સારુ નથી કરતા

ગુજરાતી અનુવાદ રાજીવ ગોહેલ દ્વારા

- ग़ालिब

इश्‌क़ पर ज़ोर नहीं

नुक्‌तह-चीं है ग़म-ए दिल उस को सुनाए न बने
क्‌या बने बात जहां बात बनाए न बने

તે બહુ તીક્ષ્ણ ટીપ્પણીકર્તા છે અને તેથી તેને હૃદયનો હાલ સંભળાવી નથી શકતો, શું બને કોઈ વાત જ્યાં કોઈ પણ વાત બનાવતા ન બને?

मैं बुलाता तो हूं उस को मगर अय जज़्‌बह-ए दिल
उस पह बन जाए कुछ ऐसी कि बिन आए न बने

હું બોલાવુ તો છું તેને, પણ, ઓ હૃદયના આવેગો, તેની સાથે થાય કઈ એવુ કે તેનાથી આવ્યા વિના ન રહેવાય.

खेल सम्‌झा है कहीं छोड़ न दे भूल न जाए
काश यूं भी हो कि बिन मेरे सताए न बने

તે આ બધાને (મારી સતામણીને) રમત સમજે છે, ક્યાંક તે ભુલીને છોડી ન દે આ બધુ, કાશ એવુ થાય કે તેને મને સતાવ્યા વગર ચેન ન પડે.

ग़ैर फिर्‌ता है लिये यूं तिरे ख़त को कि अगर
कोई पूछे कि यह क्‌या है तो छुपाए न बने

પારકો કોઈ તારા પત્રને લઈને ફરે છે એવી રીતે કે, જો કોઈ પુછે કે તે શું છે તો તેનાથી તે સંતાડયુ પણ ન જાય.

इस नज़ाकत का बुरा हो वह भले हैं तो क्‌या
हाथ आवें तो उंहें हाथ लगाए न बने

આ એમની નમણાશ(નાજુકતા)નુ ખરાબ થાય ભલે તેઓ બહુ સારા રહ્યાં, પાસે આવે છે જ્યારે તે તેમને હાથ અડાડ્યા વિના ન રહેવાય.

कह सके कौन कि यह जल्‌वह-गरी किस की है
पर्‌दह छोड़ा है वह उस ने कि उठाए न बने

કોણ કહી શકે કે આ કોના સૌંદર્યનુ નુર પથરાઈ રહ્યું છે કે પરદો એવો તેમણે પાડ્યો છે કે ઉપાડ્યા ને ઉપડે.

मौत की राह न देखूं कि बिन आए न रहे
तुम को चाहूं कि न आओ तो बुलाए न बने

મૃત્યુની રાહ હુમ નથી જોતો કેમકે તે આવ્યા વિના નથી રહેવાનુ, તમને એટલો ચાહુ છું કે તમે ન આવો તો બોલાવ્યા વિના ન રહેવાય.

बोझ वह सर से गिरा है कि उठाए न उठे
काम वह आन पड़ा है कि बनाए न बने

માથા પરથી તે ભાર ઉતર્યો છે કે ઉપાડ્યા ન ઉપડે, કામ એવુ આવી પડ્યુ છે કે જે કોઈ પ્રયત્ને ન પુરુ થાય.

`इश्‌क़ पर ज़ोर नहीं है यह वह आतिश ग़ालिब
कि लगाए न लगे और बुझाए न बने

પ્રેમ પર કોઈનો કાબુ નથી કે તે એવી ચીંગારી છે “ગાલિબ”, કે સળગાવતા ન સળગે અને હોલવતા ન હોલવાય.

ગુજરાતી અનુવાદ રાજીવ ગોહેલ દ્વારા

- ग़ालिब

…करे कोई

जब तक दहान-ए ज़ख़्‌म न पैदा करे कोई
मुश्‌किल है तुझ से राह-ए सुख़न वा करे कोई

જ્યા સુધી કોઈ ઝખ્મો સહન ન કરે ત્યાં સુધી એ અશક્ય છે કે તને મળી શકે કોઈ

`आलम ग़ुबार-ए वह्‌शत-ए मज्‌नूं है सर-ब-सर
कब तक ख़याल-ए तुर्‌रह-ए लैला करे कोई

આખુ વિશ્વ જાણે કે મજનુના પાગલપણાની રેતથી ઢંકાય ગયુ છે, હવે આ પરિસ્થિતિમાં ક્યાં સુધી લૈલાનો વિચાર ન કરે કોઈ

अफ़्‌सुर्‌दगी नहीं तरब-इन्‌शा-ए इल्‌तिफ़ात
हां दर्‌द बन के दिल में मगर जा करे कोई

મારુ દુઃખ અને દર્દ એટલુ બધુ છે કે કોઈની માયાળુ વાતો મારા દિલને શાંતિ આપતી નથી, જો આવેગનુ કે પ્રેમનુ દર્દ લઈને આવે તો આ દિલમાં જગ્યા કરી શકે કોઈ

रोने से अय नदीम मलामत न कर मुझे
आख़िर कभी तो `उक़्‌दह-ए दिल वा करे कोई

હે મિત્ર મને દિલ ખોલીને રડતા તુ અટકાવ નહી, આખરે ક્યારેક તો દિલના બંધ દ્વાર ખોલે ને કોઈ

चाक-ए जिगर से जब रह-ए पुर्‌सिश न वा हुई
क्‌या फ़ाइदह कि जेब को रुस्‌वा करे कोई

જ્યારે દિલ ચીરીને બતાવવા છતાં પણ કોઈ ને વિશ્વાસ નથી આવતો તો પછી ગિરેબાન/કોલર ફાડીને શુ કરે કોઈ

लख़्‌त-ए जिगर से है रग-ए हर ख़ार शाख़-ए गुल
ता चन्‌द बाग़्‌बानी-ए सह्‌रा करे कोई

આંસુઓના રણમાં અમે લોહી સિંચીને અમારા દરેક દુઃખના કાંટાઓમાંથી ગુલાબ ઉગાડતા રહ્યા, પણ આમ લોહીના આંસુ સિંચી આ રણની માવજત ક્યાં સુધી કરે કોઈ

बेकारी-ए जुनूं को है सर पीट्‌ने का शग़्‌ल
जब हाथ टूट जाएं तो फिर क्‌या करे कोई

બેકારીમાં માણસ પહેલા તો તેના કોલરને ફાડવાનુ ચાલુ કરે છે અને જ્યારે પહેરણનો કોઈ તાર બાકી ના રહે તો તે માથુ કુટવાનુ ચાલુ કરે છે પણ જો તેના હાથ પણ તુટી જાય તો શુ કરે કોઈ

हुस्‌न-ए फ़ुरोग़-ए शम`-ए सुख़न दूर है असद
पह्‌ले दिल-ए गुदाख़्‌तह पैदा करे कोई

પહેલા “અસદ” મીણ જેવુ નાજુક હૃદય પેદા કરે અને પછી શાયરી/કવિતા લખવાનો પ્રયાસ કરે કોઈ

ગુજરાતી અનુવાદ રાજીવ ગોહેલ દ્વારા

- ग़ालिब